Heidepol

De historische handtekening van Heidepol

31 augustus 2018

Haar heidevelden en bossen. Haar hanzewegen en eindeloze bomenlanen met unieke zichtlijnen. De zachte glooiing. De geschiedenis, markante eigenaren en natuur schilderden sporen in het landschap van Heidepol. Lodewijk Rondeboom en Gerrit Breman rijmden die sporen met de archieven om alle historische handtekeningen te ontdekken en te rapporteren.

Heidepol rolt uitnodigend haar loper uit. Lichtvoetig glijdt het heidelandschap omlaag het dal in. Een erfenis uit lang vervlogen tijden. “Dit is duidelijk een overgangsgebied. Het
hoogteverschil is ontstaan in de ijstijd toen hier een smeltwaterdal was”, verklaart Gerrit Breman. “Die zachte glooiing en dat uitzicht fascineerden me direct.” Gerrit, die net als Lodewijk een eigen plekje voor later op Heidepol heeft, verricht al geruime tijd onderzoeken op de Veluwe: “Het mooie aan Heidepol is dat er heel veel natuur- en cultuurhistorische kenmerken uit verschillende perioden zichtbaar zijn.”

Hanzereizen

Zo ontdekt Lodewijk Rondeboom, die zich net als zijn ‘collega’ na een lange ‘loopbaan in de natuur’ in Heidepol verdiept, karrensporen van oude hanzewegen. “De archieven en luchtfoto’s lieten zien dat het inderdaad hanzewegen waren. Die wegen werden gebruikt om met paard en wagen tussen de hanzesteden Arnhem en Harderwijk te reizen. Als een weg te diep ingesleten was en onbruikbaar werd, zocht men pal ernaast een nieuwe weg.”

Grenspollen

Halverwege de negentiende eeuw verkoopt de gemeente Arnhem het complete Papendalsche Veld aan Baron van Brakell tot den Brakell met de verplichting om twee stenen ontginningsboerderijen te bouwen en de heide te ontginnen tot bouwland of bosgrond. In die tijd wordt ook de scheibeuk geplant. Een gedeelte van het Papendalsche Veld wordt tot landgoed Heidepol ‘gedoopt’. “Om de grenzen tussen de toenmalige schependommen Arnhem en Ede zichtbaar te maken, werden zandheuveltjes gemaakt en afgedekt met heideplaggen, ook wel heidepollen genoemd. Weer later werden stenen palen op deze heideheuveltjes geplaatst”, doceert Lodewijk. “Een pol is een verhoging in de hei. Het is dus vrijwel zeker dat de naam Heidepol daaraan ontleend is.”

Landhuis

Na haar ‘adellijke’ periode van twee jonkheren, een jonkvrouw en een ridder wordt Heidepol bewoond door ondernemers en boeren. In 1938 bouwt Antheunis van der Eijk het landhuis De Heidepol, dat tegenwoordig net buiten de natuurbegraafplaats ligt. “De Amerikaanse eikenlaan haaks op de villa vormt een 600 meter lange zichtlijn het dal in en kruist in het dal de scheibeukenlaan en daarmee tevens de gemeentegrens tussen Arnhem en Ede. In de oorlog liep ook ‘het bommenlijntje’ tussen Vliegveld Deelen en Station Wolfheze over Heidepol.”

Met respect

Zo ademt Heidepol historie uit al haar wortels. Door langdurig particulier eigendom blijft het gebied tot Natuurbegraven Nederland het in 2012 verwerft- ook voor veel mensen in de omgeving relatief onbekend. Onze filosofie om zorgvuldig met de natuur om te gaan, blijkt ook historische wortels te hebben. Lodewijk: “In notariële akten vind je een zekere zorgplicht. Zo waarborgen voetnoten in contracten het behoud van historische natuur, waar we nog steeds van kunnen genieten. Dat de natuur niet vogelvrij is. Dat is toch wel een heel prettige gedachte.”

Het hele artikel is ook te vinden in onze nieuwe vernieuwde brochure. Wilt u onze nieuwe brochure ontvangen? Vraag de brochure hier aan.