Wat laat u achter? Trijnie Lukassen-Beije vertelt over bewuste keuzes voor later

U werkt met het model L.I.E.D.: Leven, Inspiraties, Ervaringen en Doorgeven. Hoe bent u daartoe gekomen?

“Toen ik startte als nalatenschapscoach, zei iemand tegen me: ‘Leuk wat je doet, maar het gaat natuurlijk vooral over de dood.’ En misschien klinkt het raar uit mijn mond, maar ik vind de dood ook een spannend thema. Toch dacht ik: wat is de tegenhanger van de dood?’ Dat is het leven. Wat we meemaken, wat we leuk vinden, onze inspiraties, onze ervaringen. En toen kwam de vraag op: wat wil je daarvan doorgeven?

Dat is voor mij de volledige erfenis. Enerzijds wat je juridisch wilt nalaten maar ook wat je persoonlijk wilt doorgeven. Hoe mooi is het om ook met dat laatste bezig te zijn? Wat we dagelijks met ons meedragen, wat ons heeft gevormd tot wie we zijn. Toen was de cirkel voor mij rond.”

U gebruikt de uitspraak: ‘Over stenen die ouders niet opruimen, struikelen de kinderen.’ Wat bedoelt u daarmee?

“Nalaten is voor veel mensen een spannend thema. Ze voelen de urgentie niet, want je weet niet wanneer je overlijdt. Ik hoor soms: ‘Ze zoeken het later maar uit.’ Dat vind ik jammer. Als ouder draag je een verantwoordelijkheid om dit met je kinderen te bespreken. Zeker als je overlijdt, hebben zij al verdriet genoeg. Hoe mooi is het als je kinderen weten wat je wilde? Dan kunnen zij jouw wensen uitvoeren. Dat is één kant.

Maar er is ook een persoonlijke erfenis. Sommige mensen groeien op met de uitspraak: ‘Als je voor een dubbeltje geboren bent, word je nooit een kwartje.’ Als je dat dertig, veertig jaar hoort, ga je het geloven. De vraag is dan: is dit wat je wilt doorgeven aan de volgende generatie? Of zeg je: nee, ik doe het anders?

Dat noem ik ‘een ander lied’  doorgeven. Niet verschuilen achter ‘zo ben ik nu eenmaal’, maar nadenken: was dit de waarheid van mijn ouders? En is het ook mijn waarheid?”

Natuurbegraven wordt wel gezien als een bewuste, betekenisvolle keuze voor later. Hoort die keuze bij het bredere gesprek over wat je wilt doorgeven?

“Zeker. Nadenken over begraven of natuurbegraven hoort bij de gesprekken met je kinderen of dierbaren. Want hoe mooi is het om niet alleen te weten dát iemand kiest voor een natuurbegraafplaats, maar ook te begrijpen waarom? Voor kinderen geeft dat zekerheid. Ze weten dat ze later de wensen uitvoeren van hun ouders. En ze hebben het uit de mond van hun ouders gehoord: dit is wat wij willen, en dit is waarom.

Dat geldt ook als je geen kinderen hebt. Bespreek het met wie je dierbaar is.”

Is de keuze voor een natuurgraf ook een bewuste daad van doorgeven?

“Absoluut. Als mensen kiezen voor natuurbegraven, laten zij bewust iets na. Niet alleen de keuze zelf, maar ook de overtuiging erachter.

Mijn schoonouders hebben gekozen voor natuurbegraven. Ze leven gelukkig nog, maar ze hebben alles al geregeld. Sterker nog: ze namen ons als gezin mee naar hun plek. Om te laten zien: dit is ons plekje voor later. Als gezin vonden we dat in eerste instantie een beetje vreemd. Maar tegelijkertijd was het heel mooi om dat nu al te zien. Ik zag ook rust bij mijn schoonouders. Een stukje ontzorgen. En als we ooit afscheid van hen nemen, weten we: we mogen hun wensen uitvoeren. En we staan er met elkaar, wetende dat we er ooit met hen al zijn geweest.

Dat is iets heel moois. Bewust regelen voor je kinderen, vanuit liefde.”

Ziet u een verband tussen mensen die bewust nadenken over hun nalatenschap en mensen die ook hun uitvaart al hebben vastgelegd?

“Ja. Het is een cadeau. Zeker voor je kinderen, kleinkinderen of familie. Zij mogen later gewoon je wensen uitvoeren. Ik ben er wel voorstander van om niet alles in detail vast te leggen. Laat nog wat ruimte voor je nabestaanden om zichzelf daarin mee te nemen.

Mijn vader is heel jong overleden. Hij was 45, ik was 18. We hadden nooit over dit thema gesproken. Waarom ook? Hij was nog zo jong. We moesten veel invullen, in de hoop dat we het goed deden.

Mijn moeder is twee jaar geleden overleden. Dat was heel anders. Juist door wat we hadden meegemaakt, spraken we veel over de dood en over haar wensen. Ik heb samen met een vriendin de hele afscheidsdienst voorbereid en geleid. Omdat ik wist wat ze wilde. Dat gaf rust. En daarmee kon ik haar ook iets teruggeven.

Want doorgeven heeft twee kanten. Van ouders naar kinderen, maar ook andersom. Wat ik van mijn eigen volwassen kinderen mag leren — dat is zo bijzonder. Ook zij geven iets door aan mij. Dat maakt de persoonlijke erfenis zo veelzijdig.”

U gaf een workshop nalatenschap op Natuurbegraafplaats Huis ter Heide. Maakt de omgeving verschil?

“Voor mij als coach brengt deze plek rust en ruimte. Dat geldt ook voor de mensen die komen. Zij komen hier bewust naartoe.

Je bent omringd door de natuur. Dat kan confronterend zijn, maar het is ook heel mooi om juist in zo’n omgeving bewust stil te staan bij wat je wilt regelen. Het maakt het thema tastbaar, zonder dat het zwaar wordt.”

Wat is het mooiste moment tijdens zo’n avond?

“Het moment dat ik zie dat het landt. Nalaten is voor veel mensen ingewikkeld. Er wordt veel jargon gebruikt. Het is bijna mijn missie geworden om ingewikkelde materie begrijpelijk te maken. En als ik dat zie aan de gezichten — dat mensen denken: ‘hé, ik snap het’ — dan is dat heel mooi.

Maar het mooiste moment is wanneer ik het heb over de persoonlijke erfenis. Dan begrijpen mensen het niet alleen, maar voelen ze het ook. Dan zie je ze denken: oh wacht, dit gaat over mij. Soms zie je de emotie op de gezichten. Dan is mijn missie geslaagd.”

Wat hoopt u dat mensen meenemen na de workshop?

“Dat ze denken: hé, hier ga ik iets mee doen. Dat ze in gesprek gaan met hun kinderen of dierbaren. Die stenen ordenen — of liefst opruimen.

Enerzijds: pak het juridische stukje aan. Ga naar een notaris, of kom bij mij. Anderzijds: denk na over wat je persoonlijk wilt doorgeven. Dat loopt al heel lang. Het heeft ons gevormd. We dragen het met ons mee, van ouders, soms van voorouders.

Élke dag kunt je iets moois doorgeven. Aan je kinderen, aan de mensen om je heen, aan de natuur. Dan is de cirkel rond: het juridische en het persoonlijke, samen. Dat is voor mij de volledige nalatenschap.”