De geschiedenis van dit stuk natuur gaat ver terug. De dekzandrug waar de Hooge Heide op ligt, was eeuwenlang een woeste wildernis tussen Berlicum en Vinkel. De hoge gronden waren te droog en te onvruchtbaar voor akkerbouw en zijn tot de achttiende eeuw niet gecultiveerd. Vanaf de twaalfde eeuw kwamen er wegen, en langzaam maar zeker steeds meer boerderijen. Er ontstonden gehuchten, zoals Eikenburg en Maliskamp.
De geschiedenis van Hof van Hooghei begint bij de dekzandrug van de Hooge Heide, die eeuwenlang een woeste wildernis vormde tussen Berlicum en Vinkel. Een landschap dat te droog en te onvruchtbaar was voor akkerbouw, en dat tot de achttiende eeuw grotendeels ongecultiveerd bleef.
In de middeleeuwen werden de oorspronkelijke bossen grotendeels gekapt en kwamen er herders met schapen, waardoor het landschap veranderde in een heidegebied. Vandaar de naam de Hooge Heide: heidegebied op de hoge dekzandrug. Overbegrazing maakte het land steeds kaler; er ontstonden kale zandplekken die als gevolg van de wind gingen stuiven. Zo ontstond een uitgestrekt stuifzandgebied.
Op Hof van Hooghei krijgt de natuur een nieuwe kans. Waar voorheen een gesloten productiebos stond – voor tachtig procent begroeid met grove den en Amerikaanse eik – ontwikkelt zich nu een open natuurgebied met bloemrijk grasland, heide en twee vennen. Enkele van de oorspronkelijke grove dennen en Amerikaanse eiken blijven staan, als stille getuigen van het verleden. Natuurbegraven Nederland ontwikkelt en beheert dit gebied tot de laatste natuurbegrafenis; daarna wordt het beheer overgedragen aan Natuurmonumenten. Zo is geborgd dat dit waardevolle natuurgebied voor toekomstige generaties behouden blijft.
De naam Hof van Hooghei verwijst naar de Hooge Heide, de dekzandrug waarop deze plek ligt. Van heidegebied naar stuifzand, van stuifzand naar productiebos: zo veranderde het landschap door de eeuwen heen. Vanaf halverwege de negentiende eeuw plantten bewoners de overgebleven heidevelden en zandverstuivingen aan met productiebossen – ook hier op de Hooge Heide. Het open landschap van heide en stuifzand veranderde in een besloten boslandschap.
Tot 2026 was het bosgebied waar u nu Hof van Hooghei vindt voor tachtig procent begroeid met grove den en Amerikaanse eik. Ondergroei was er bijna niet, doordat het stuk natuur een tijdje het thuis was voor een kudde damherten. Er was één poel, in de zuidoosthoek van het terrein.
